Wie schilderde de Schepping van Adam?

Michelangelo, rond 1511, als onderdeel van het gewelf van de Sixtijnse Kapel dat paus Julius II hem opdroeg en dat hij tussen 1508 en 1512 schilderde.

Waar bevindt de Schepping van Adam zich?

In het midden van het gewelf van de Sixtijnse Kapel, in Vaticaanstad. Het is de vierde van de negen scènes uit Genesis, geteld vanaf de altaarwand. Je ziet het met het toegangsticket van de Vaticaanse Musea.

Waarom raken de vingers van God en Adam elkaar niet?

Het fresco legt het niet uit, en Wikipedia stelt alleen vast dat de vingers door een minimale afstand gescheiden zijn. De arm van God strekt zich uit om hem de vonk van het leven te geven; Adam heeft die nog niet ontvangen.

Mag je de Schepping van Adam fotograferen?

Nee. In de Sixtijnse Kapel zijn foto's en video met geen enkel apparaat toegestaan. In de rest van de Vaticaanse Musea mag je wel foto's zonder flitser maken voor persoonlijk gebruik.

Schepping van Adam in de Sixtijnse Kapel: wat het fresco toont

De Schepping van Adam in de Sixtijnse Kapel toont het moment waarop God het leven geeft aan Adam, de eerste mens: de arm van God strekt zich uit naar die van Adam en hun vingers raken elkaar bijna. Het is een fresco van Michelangelo, rond 1511 geschilderd in het midden van het gewelf van de Sixtijnse Kapel, in het Vaticaan. Het is een van de negen scènes uit Genesis op dat gewelf en een van de bekendste kunstwerken ter wereld. Om het te zien heb je het toegangsticket van de Vaticaanse Musea nodig, en in de kapel mag je geen foto’s maken.

Waar is de Schepping van Adam?

Het zit op het gewelf van de Sixtijnse Kapel, in het Apostolisch Paleis in Vaticaanstad. Het is geen schilderij dat je kunt verplaatsen en ook geen apart museum: het is een deel van het plafond, zo’n 20 meter boven de vloer.

Michelangelo schilderde het gewelf tussen 1508 en 1512 in opdracht van paus Julius II. In het midden bracht hij negen scènes uit Genesis aan in drie groepen: de schepping van de wereld, de schepping van de mens en zijn val, en het verhaal van Noach. Geteld vanaf de altaarwand is de Schepping van Adam de vierde, de eerste van de groep die aan de mens is gewijd. Wikipedia voegt eraan toe dat het een van de laatste scènes was die werden voltooid.

Eromheen zitten naakte figuren, de ignudi, en medaillons die brons nabootsen. Aan de zijkanten van het gewelf staan de profeten en de sibillen, en boven de ramen de voorouders van Christus.

Gegeven	De Schepping van Adam
Kunstenaar	Michelangelo
Datering	Rond 1511
Techniek	Fresco
Plaats	Gewelf van de Sixtijnse Kapel, Vaticaanstad
Positie	Vierde van de negen scènes uit Genesis, geteld vanaf het altaar
Opdrachtgever	Paus Julius II

Wat stelt de Schepping van Adam voor?

Het fresco verbeeldt de passage uit Genesis waarin God de mens schept. Links ligt Adam, naakt en achterover leunend op een driehoek aarde, met de linkerarm uitgestrekt en de hand nog krachteloos. Rechts verschijnt God als een oude man met baard, zwevend in de lucht, gehuld in een purperen gewaad dat hij deelt met een aantal cherubijnen.

Met zijn linkerarm omvat God een vrouwenfiguur die meestal wordt uitgelegd als Eva, die nog niet geschapen is en in de hemel op haar beurt wacht. Met zijn rechterarm strekt hij zich uit om de levensvonk van zijn vinger op die van Adam over te brengen.

Wikipedia wijst op het contrast in de compositie: God in beweging in de lucht, Adam roerloos op de aarde. De houding van de twee armen is bijna identiek, en dat verwijst naar Genesis 1:27, het vers waarin staat dat God de mens naar zijn beeld schiep. De naam Adam komt uit het Hebreeuws en betekent «mens».

Voor het lichaam van Adam maakte Michelangelo voorstudies. In het British Museum in Londen worden er twee bewaard: een uit 1508, in zwart krijt, met de slappe hand van Adam, en een uit 1511, in rood krijt, met het liggende naakt. Men denkt dat het model voor de romp de Torso van Belvedere was, een beeld dat nu in de Vaticaanse Musea zelf staat.

Wat betekenen de handen in de Schepping van Adam?

De handen vormen het middelpunt van de scène: die van God geeft het leven en die van Adam staat op het punt het te ontvangen. De twee wijsvingers zijn door een minimale afstand gescheiden, en die tussenruimte is het beroemdste detail van het gewelf.

Wikipedia noemt een mogelijke bron voor het idee: de middeleeuwse hymne Veni Creator Spiritus, waarin gevraagd wordt dat «de vinger van de rechterhand van de Vader» (digitus paternae dexterae) de gelovigen liefde en een hart geeft. Het is een hypothese, niet iets wat Michelangelo op schrift heeft gezet.

Over de scène als geheel bestaan andere moderne lezingen, die Wikipedia aan hun auteurs toeschrijft:

Een menselijk brein. In 1990 publiceerde de arts Frank Lynn Meshberger in het tijdschrift van de American Medical Association dat de vorm rond God een brein weergeeft, met de frontale kwab, de hersenstam en de hypofyse.
Een baarmoeder. Andere auteurs zien in de rode stof rond God de vorm van een baarmoeder en in de groene doek die eronder hangt een navelstreng. In 2015 publiceerde een groep Italiaanse onderzoekers in Mayo Clinic Proceedings de twee beelden over elkaar heen.
Een rib te veel. Deivis Campos merkte in Clinical Anatomy op dat de romp van Adam aan de linkerkant een extra rib heeft, die hij las als de rib van Eva.

Het zijn theorieën, geen bewezen feiten. Wat we wel weten, is dat Michelangelo de anatomie goed kende: volgens Wikipedia ontleedde hij in de loop van zijn carrière lijken.

Hoe zie je de Schepping van Adam tijdens je bezoek?

Je hebt het toegangsticket van de Vaticaanse Musea nodig, waarbij de Sixtijnse Kapel is inbegrepen. Er bestaat geen ticket alleen voor de kapel. Het officiële tarief is € 20 aan de kassa of € 20 + € 5 online; het gereduceerde tarief is € 10, en kinderen onder de 7 jaar gaan gratis naar binnen. De Musea zijn van maandag tot en met zaterdag open van 8.00 tot 20.00 uur, met laatste toegang om 18.00 uur. Alle prijzen vind je bij de prijs van de tickets voor het Vaticaan.

Zoek in de kapel het midden van het plafond en tel de scènes vanaf de wand van het Laatste Oordeel, boven het altaar: de vierde is de Schepping van Adam. Kom je binnen via de hoofdingang, dan is de eerste scène boven je de laatste van het verhaal, De dronkenschap van Noach, omdat de volgorde andersom loopt.

Drie praktische tips:

Geen foto’s. In de Sixtijnse Kapel zijn foto’s en video met geen enkel apparaat toegestaan. Kijk er rustig naar. Meer in foto’s in de Sixtijnse Kapel.
Stilte. Er wordt stilte gevraagd en je telefoon moet uit, dus de uitleg komt vóór je naar binnen gaat. Wil je dat iemand je het gewelf uitlegt, dan doet een rondleiding dat buiten de zaal.
Kom op tijd. De kapel ligt aan het einde van een route van ongeveer zeven kilometer. Kom je om 18.00 uur binnen, ga dan direct door.

Heeft de officiële website geen tijdslot meer vrij, dan kost het ticket voor de Vaticaanse Musea en de Sixtijnse Kapel waarnaar we linken vanaf € 33, met een 4,5 op 5 uit 159.426 beoordelingen van dit ticket op GetYourGuide; het is niet restitueerbaar. Met gids kost de rondleiding door de Musea, de Sixtijnse Kapel en de basiliek vanaf € 64. Alle opties vind je bij tickets voor de Vaticaanse Musea.