Sąd Ostateczny Michała Anioła: co przedstawia, gdzie jest

Sąd Ostateczny Michała Anioła w Kaplicy Sykstyńskiej przedstawia powtórne przyjście Chrystusa i sąd nad ludzkością: pośrodku Chrystus oddziela tych, którzy wznoszą się do nieba, po lewej stronie fresku, od potępionych, którzy spadają do piekła, po prawej. Michał Anioł namalował go w latach 1536–1541 na całej ścianie ołtarzowej, o wymiarach 13,7 na 12,2 metra. To ostatni wielki fresk na trasie Muzeów Watykańskich, a w kaplicy nie wolno robić zdjęć.

Kiedy i dlaczego Michał Anioł namalował Sąd Ostateczny?

Michał Anioł zaczął Sąd Ostateczny w 1536 roku, prawie 25 lat po ukończeniu sklepienia tej samej kaplicy, a skończył go w 1541 roku. Pierwsze zamówienie wyszło od Klemensa VII, który chciał Upadku zbuntowanych aniołów. Po śmierci tego papieża jego następca, Paweł III, zamówił w 1535 roku Sąd Ostateczny na ścianę ołtarzową.

Moment wyjaśnia temat. Rzym właśnie przeżył złupienie w 1527 roku, które zakończyło rzymski renesans, a reformacja dzieliła Kościół. Sobór trydencki miał się rozpocząć w 1545 roku. Według Wikipedii chodziło o przedstawienie ludzkości wobec jej zbawienia.

Żeby go namalować, trzeba było poświęcić to, co już było na tej ścianie: freski Perugina z Wniebowzięciem, Narodzeniem Chrystusa i znalezieniem Mojżesza oraz portrety pierwszych papieży. Ta strata przysporzyła Michałowi Aniołowi wielu krytyków.

Informacja	Sąd Ostateczny
Autor	Michał Anioł
Daty	1536–1541
Zamówienie	Klemens VII, a następnie Paweł III
Miejsce	Ściana ołtarzowa Kaplicy Sykstyńskiej
Wymiary ściany	13,7 × 12,2 m
Technika	Fresk
Konserwacja	Zaprezentowana 8 kwietnia 1994 roku

Co przedstawia Sąd Ostateczny w Kaplicy Sykstyńskiej?

Temat pochodzi z Apokalipsy św. Jana: koniec czasów, gdy Chrystus powraca, by sądzić żywych i umarłych. Fresk czyta się pasami, od góry do dołu:

• Na górze, w dwóch lunetach: anioły z narzędziami Męki. Po lewej niosą krzyż, koronę cierniową i gwoździe; po prawej kolumnę biczowania.
• Pośrodku: Chrystus, ze śladami gwoździ i raną w boku, energicznym gestem oddziela sprawiedliwych od grzeszników. Obok Niego kuli się Maryja. Dookoła święci.
• Pod Chrystusem: grupa aniołów dmie w trąby. Według Apokalipsy powinno ich być siedmiu, ale na fresku wydaje się, że jest ośmiu. Dwaj inni trzymają księgę życia i księgę śmierci.
• W lewym dolnym rogu: zmarli wychodzą z grobów, niektórzy jeszcze jako szkielety, i wznoszą się do nieba z pomocą aniołów.
• W prawym dolnym rogu: potępieni spadają w ciemność. Charon zmusza ich do wejścia do swojej łodzi, a demony ich wloką.

Styl różni się od sklepienia. Postacie są większe i bardziej umięśnione, stłoczone bez krajobrazu i perspektywy, w wymuszonych pozach. Wikipedia mówi o terribilità Michała Anioła, nadludzkiej sile, bardzo widocznej w postaci Chrystusa. Ściana w górnej części jest ponadto lekko pochylona w stronę widza, by scena przytłaczała patrzącego z dołu.

Jakich szczegółów szukać w Sądzie Ostatecznym?

Michał Anioł namalował każdego świętego z narzędziem jego męczeństwa, żeby można go było rozpoznać. Oto najczęściej wypatrywani:

1. Św. Piotr, z kluczami Królestwa.
2. Św. Bartłomiej, który zginął obdarty ze skóry, ze skórą w ręku. Według tradycji twarz na tej skórze to twarz Michała Anioła.
3. Św. Andrzej, ze swoim krzyżem w kształcie litery X.
4. Św. Katarzyna, z kołem z kolcami.
5. Św. Wawrzyniec, z kratą, i św. Sebastian, ze strzałami.
6. Minos, w prawym dolnym rogu, u wejścia do piekła: nagi, z oślimi uszami i owiniętym wokół niego wężem. Ma twarz Biagia da Ceseny, mistrza ceremonii papieskich, który mówił, że te akty pasują do łaźni publicznej albo karczmy, a nie do kaplicy. Podobno gdy Biagio się poskarżył, Paweł III odpowiedział mu, że jego jurysdykcja nie sięga piekła.

Historia aktów trwała dalej po śmierci malarza. Na polecenie Piusa V Daniele da Volterra, uczeń Michała Anioła, zakrył draperiami genitalia niektórych postaci, za co zyskał przydomek Il Braghettone, „majtkopis”. Zmarł dwa lata później, nie kończąc pracy.

Kolory, które widać dziś, to efekt konserwacji. W latach 1710–1714 fresk pokryto warstwą kleju, która miała go chronić, a w końcu zatrzymała kurz i sadzę i go przyciemniła. Czyszczenie w XX wieku przywróciło żywe kolory; niektórzy krytycy uważają, że wyszły jaśniejsze niż oryginalne.

Jak zobaczyć Sąd Ostateczny podczas zwiedzania?

Ogląda się go z biletem do Muzeów Watykańskich, na końcu trasy, w Kaplicy Sykstyńskiej. Osobnego biletu tylko do kaplicy nie ma. Oficjalne ceny to 20 € w kasie lub 20 € + 5 € online, a bilet ulgowy kosztuje 10 €. Muzea są otwarte od poniedziałku do soboty w godzinach 8:00–20:00, z ostatnim wejściem o 18:00, a w ostatnią niedzielę każdego miesiąca wstęp jest bezpłatny w godzinach 9:00–14:00. Szczegóły w tekście cena biletu do Muzeów Watykańskich.

Po wejściu do kaplicy Sąd Ostateczny to ściana w głębi, ołtarzowa. Najpierw warto spojrzeć na całość, a potem szukać szczegółów z listy; na suficie, nad głową, jest sklepienie ze Stworzeniem Adama.

Warto pamiętać o zasadach obowiązujących w kaplicy:

• Nie wolno robić zdjęć ani filmować żadnym urządzeniem.
• Obowiązuje cisza i wyłączony telefon.
• Strój: żadnych koszulek bez rękawów czy z dużym dekoltem, krótkich spodenek przed kolano, minispódniczek ani czapek z daszkiem.

Ponieważ w środku nie można rozmawiać, przewodnicy omawiają fresk przed wejściem. Zwiedzanie Muzeów, Kaplicy Sykstyńskiej i bazyliki z przewodnikiem kosztuje od 71 USD, z oceną 4,7 na 5 w 19 233 opiniach o tej wycieczce w GetYourGuide. Jeśli wolisz zwiedzać samodzielnie, bilet do Muzeów Watykańskich i Kaplicy Sykstyńskiej kosztuje od 37 USD i nie podlega zwrotowi. Wszystkie opcje są w sekcji bilety do Muzeów Watykańskich.